KRONOLOJİ
  • ÖNEMLİ TARİHLER & OLAYLAR
  • 01 MART 1922

    Mustafa Kemal, hutbelerin Türkçeleşti­rilmesi konusu: Minberlerden halkın anlayabileceği lisanla ruh ve dimağa hitap olunmakla ehli İslâmın vücudu canlanır, dimağı saflanır, imanı kuvvetlenir, kalbi cesaret bulur.

  • 17 TEMMUZ 1922

    Umum Türk Anadolu Ortodoksları Anadolu Ortodokslarının dilinin Türkçe olması nedeniyle, İncil'in Kiliselerde Türkçe okunmasına karar verilecektir.

  • 24 KASIM 1922

    İlk Türkçe Hutbe. Türkiye Büyük Millet Meclisi yönetimi zamanında hutbenin dili konusunda değişiklik yapıldı ve ilk olarak 24 Kasım 1922 tarihinde Abdülmecid’in Büyük Millet Meclisi’nce hilâfet makamına seçilmesinden sonra murahhaslar heyeti başkanı Müfid Efendi tarafından Fâtih Camii’nde Türkçe hutbe okundu.

  • 01 OCAK 1923

    İstanbul’da yayınlanan Yeni Kafkasya dergisi, Cumhuriyet dönemi ilk yayınıdır. Azeri ve Çerkeslerin yayın organıdır. 15 günde bir çıkan edebi ve siyasi dergi 205 sayı yayınlandı. 

  • 27 ŞUBAT 1923

    Anadolu'dan İstanbul, Trakya ve yurt dışına (Hariciyeye) gidecek ve İstanbul ve Trakya ile yurt dışından Anadolu'ya gelecek tüm posta, telgraf, kutu vb. şeylere sansür uygulanacaktır. Postaların özellikle sayılan dillerde (Türkçe, Fransızca, İtalyanca,İngilizce, Ermenice, Rumca...) yazılması ve zarfların kapatılmaması gerektiği bildirilmektedir.

  • 04 EKİM 1923

    Bursa'da merkez ve nahiyelere bağlı 29 köyün ismi değiştirilerek köylere Türkçe isimler verilmiştir.

  • 24 MART 1924

    İstanbul Şehremaneti Türkçe Levha Asma Zorunluluğu getirdi.

  • 20 NİSAN 1924

    1924 Anayasasının 2. maddesi: “Türkiye Devleti’nin Dini İslâm’dır; resmî dili Türkçedir. 

  • 27 AĞUSTOS 1924

    İçişleri Bakanlığı, belediye ve mahalli idarelere gönderdiği tamimde, panayırlarda, sokaklarda, çarşılardaki seyyar satıcıların Türkçe dışında bir dili kullanmalarını yasaklamaktadır.

  • 20 ARALIK 1924

    Kırkkilise ilinin adı Kırklareli olarak değiştirilmiştir.

  • 01 OCAK 1925

    Yayımlanan genelge ile yabancı okullarda zorunlu Türkçe dersi haftada beş saate çıkarıldı.

  • 24 MAYIS 1925

    BK Kararı ile İstanbul'da Rumca yayımlanan Polinya Gazetesi'nin yayımı durduruldu ve Sorumlu Müdürü İstiklal Mahkemesi'ne sevk edildi.

  • 05 AĞUSTOS 1925

    Es-Seyyid Hüseyin Hazeniyyü'l-Hüseyni tarafından yazılan Gonca-i Bahar adlı Kürtçe kitabın yurda sokulması yasaklandı.

  • 01 ARALIK 1925

    Gazetelere verilen ilan "“Her işte ve her yerde Türk malı kullan! Türk mağazalarından alışveriş et! Türkçe konuşmayana cevap verme! Türkiye’de herkesten fazla hakkın olduğunu unutma!

  • 01 OCAK 1926

    Tüm eğitim kurumlarında kayıtların da Türkçe tutulması zorunluluğu getirildi.

  • 20 MART 1926

    789 sayılı Kanun’un ilk maddesi ile Dil Heyeti kurulmuştur. Dil Heyeti Türk dili ile ilgili bilimsel çalışmaları yürütecektir (md.1).

  • 10 NİSAN 1926

    TBMM, 10 Nisan 1926’da kabul ettiği 805 sayılı yasayla ticari işletmelerin bütün işlemlerini Türkçe yapmaları yolunda bir zorunluluk getirmişti. 

  • 10 NİSAN 1926

    805 sayılı İktisadi Müesseselerde Mecburi Türkçe Kullanılması Hakkında Kanun kabul edildi. 

  • 01 OCAK 1927

    CHF Nizamnamesinin 5. maddesinde "vatandaşlar arasında en kavi rabıtanın dil birliği, fikir birliği olduğuna kani olarak Türk dilini ve Türk kültürünü bihakkın inkişaf ettirmek" temel hedef olarak benimsenecektir." 

  • 01 OCAK 1928

    Vatandaş Türkçe konuş kampanyaları başladı. 

  • 09 NİSAN 1928

    Teşkilatı Esasiye Kanununun 2.maddesi değiştirildi. Bu değişiklikle, "Türkiye Devletinin dini İslamdır" hükmü kaldırıldı. 'Türkiye Devletinin resmi dili Türkçedir' ibaresi kaldı.

  • 01 KASIM 1928

    Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkında 1353 sayılı Kanun kabul edilir. Böylece Arap yazısı terk edilerek, Latin alfabesine resmen geçilmiştir.

  • 01 ARALIK 1928

    Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkında 1353 sayılı Kanunu gereğince levha, tabela, ilanlarla beraber gazete, risale ve mecmualar yeni harflerle basılmaya başlanmıştır.

  • 27 ARALIK 1928

     İstanbul Belediyesi, tabelalarını yeni harflerle değiştirmedikleri için bazı dükkan sahiplerini cezalandırır.

  • 17 ŞUBAT 1929

    Dil Heyeti bünyesinde yeni bir sözlük hazırlanması yolunda ilk girişime Başbakan İsmet [İnönü] önayak olmuştur.

  • 01 MAYIS 1929

    İstanbul Belediyesi, Türkçeden başka bir dille müşteri çağıran seyyar satıcıların, satış yapmalarını yasaklayan bir karar aldı.

  • 01 EYLÜL 1929

    Maarif Vekaleti'ne bağlı tüm okullarda Arapça ve Farsça dersleri kaldırılır.

  • 01 OCAK 1930

    İskâna tabi tutulanların Türkleştirilmesi uygulamasına ilişkin gizli genelgeye göre valilerden beklenenlerden bir kısmı şöyle:Yabancı bir dil konuşan kişilerin köy ya da ilçe oluşturmasının engellenmesi; Türk kızları ile Türkçe konuşmayan erkeklerin evliliklerinin teşvik edilmesi; Türkçe dışında diller konuşaniann kıyafet, türkü, dans, düğün gibi geleneksel örf ve adetlerinin kınanması.

  • 01 OCAK 1930

    Güneş-Dil Teorisi (Türkçenin dünya tarihindeki ilk dillerden biri olduğunu savunan dilbilim teorisi) çalışmaları başlar.

  • 17 ŞUBAT 1931

    Mustafa Kemal'in Adana Konuşması: "Türk milletindenim diyen insan, her şeyden önce ve behemehal Türkçe konuşmalıdır... Halbuki Adana’da Türkçe konuşmayan 20.000’den fazla vatandaş vardır."

  • 10 MAYIS 1931

    Cumhuriyet Halk Fırkası Nizamnamesi 7. Maddesine göre üye olma şartlarından biri: "Millî mücadeleye aleyhdar bir vaziyet alma­mış (...) her Türk vatandaş, türkçe konuşmakta bulunmuş, (…) ise" girebilir.

  • 01 OCAK 1932

    Maarif Vekaleti, Türkçenin bütün okullarda yabancı uyruklular için de zorunlu olduğunu bildirmiştir.

  • 30 OCAK 1932

    Türkçe ezan metni, ilk olarak 30 Ocak 1932 ikindi vakti Fatih Camii’nde Hafız Rıfat tarafından okundu.

  • 11 TEMMUZ 1932

    Türk Dili Tetkik Cemiyeti adıyla bir derneğin kurulmasına oybirliği ile karar verilmiştir.

  • 18 TEMMUZ 1932

    Diyanet İşleri Başkanlığı genelgesi ile ezan Türkçe okunmaya başladı.

  • 26 EYLÜL 1932

    I. Türk Dili Kurultayı ve 26 Eylül'ün Cemiyet’in “Dil Bayramı” olarak kutlanmasına ve dil kurultaylarının iki yılda bir toplanmasına karar verilir.

  • 01 MART 1933

    İzmir Belediyesi, Türkçe kullanmayan seyyar satıcıların cezalandırılması için belediye zabıtalarına talimat verir.

  • 02 NİSAN 1933

    Türk Ortodoksları reisi Papa Eftim, ilk kez Galata’daki kilisede Türkçe ayin yaptırmıştır.

  • 18 AĞUSTOS 1934

    II. Türk Dili Kurultayında Cemiyet’in adı kurultay kararıyla Türk Dili Araştırma Kurumu olarak değiştirilmiştir.

  • 03 EKİM 1940

    Musevi yurttaşların kurduğu Türk Kültür Birliği, 3 Ekim 1940 tarihinde havralardaki dinsel törenlerde Türkçenin kullanılması kararını almıştır.

  • 14 KASIM 1944

    CHP Meclis Grubu yaptığı toplantıda Teşkilât-ı Esasiye Kanunu'nun dilinin öztürkçeleştirilmesi kararına varmıştır.

  • 10 OCAK 1945

    Behçet Kemal Çağlar’ın bazı ay adlarının değiştirilmesine ilişkin teklifi TBMM’de kabul edilmiştir.

  • 11 NİSAN 1945

    TBMM Bakanlık adlarının ve Meclis içtüzüğünün de öztürkçeleştirilmesine karar vermiştir.

  • 01 OCAK 1946

    Flambeau (Meşale) adlı Fransızca dergi çıkmaya başladı. 1968 yılında aylık oldu. . 

  • 01 OCAK 1953

    Sadece Kuzey Kafkasyalılara yönelik olarak, Cumhuriyet döneminin ilk süreli yayını Kafkas Dergisi yayınlandı. 

  • 20 MAYIS 1955

    6581 sayılı Azınlık okulları Türkçe ve Türkçe kültür dersleri öğretmenlikleri hakkında Kanun kabul edildi.

  • 20 MAYIS 1955

     Azınlık okulları Türkçe ve Türkçe kültür dersleri öğretmenlikleri hakkında Kanun kabul edildi.

  • 07 MAYIS 1956

    Salih Şerirof tarafından yazılmış olan «Züleyha» adlı Bulgarca piyesin yurda sokulmasının ve dağıtılması men edilmiştir.

  • 15 ARALIK 1956

    8251 Sayılı TBMM Kararı ile Arap ve Slâv harfleriyle yazılı Kürtçe alfabenin ve Yunanistan'da münteşir (Yeni İzmir) adlı Yunanca gazetenin 11/8/1956 tarihli nushâsiyle (Akropolis) gazetesinin 5/9/1956 tarihli ve 8922 sayılı ve mütaakıp nüshalarının yurda sokulması ve dağıtılması men edilmiştir.

  • 01 OCAK 1957

    Dersim medyasının ilk gazetesi Ceride-i Dersim, İstanbul’daki Dersimli üniversiteliler tarafından çıkarılır.

  • 17 TEMMUZ 1957

    9054 Sayılı Kararname ile Şam'da münteşir «Elcindi» adlı Arapça mecmua ile Kâhta'lı Osman Sabri tarafından 1956 yılında yayınlanan «Bahoz» adlı Kürtçe şiir kitabının, yurda sokulması ve dağıtılması menedilmiştir.

  • 11 MAYIS 1959

    İl İdaresi Kanunu'nun 2. maddesi şu şekilde değiştirilmiştir: Türkçe olmayan ve iltibasa meydan veren köy adları, alâkadar Vilâyet Daimî Encümeninin mütalâası alındıktan sonra, en kısa zamanda Dahiliye Vekâletince değiştiridi.

  • 27 MAYIS 1961

    1961 Anayasası’nın 3 maddesi: Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür. Resmî dil Türkçedir. 

  • 01 OCAK 1962

    Azınlık gazetelerine resmi ilan verilmesi durduruldu

  • 01 OCAK 1962

    Azınlık gazetelerine resmi ilan verilmesi durduruldu

  • 10 TEMMUZ 1962

    Halep'te Şark Matbaasında basılan «EL ŞARK» adlı Kürtçe kitabın Türkiye'ye sokulması ve dağıtılması menedilmiştir.

  • 25 OCAK 1967

    Kürtçe olarak yurt dışında yayımlanan bilûmum matbua, plâk, ses bandı ve benzerlerinin yurda sokulmasının ve dağıtılmasının yasaklanması.

  • 25 OCAK 1967

    Kürtçe olarak yurt dışında yayımlanan bilûmum matbua, plâk, ses bandı ve benzerlerinin yurda sokulmasının ve dağıtılmasının yasaklanması.

  • 01 OCAK 1968

    Flambeau dergisi Türkçe konuşan okurlar için üç ayda bir Meşale adlı ek çıkmaya başladı.

  • 09 EYLÜL 1969

    Adıyaman, Ankara, Elazığ, îçel, Malatya, Mardin, Niğde, Sinop, Tokat, Tunceli, Urfa tilerine ait ilişik çizelgelerdeki Türkçe olmayan mühim mevkî ve tabiî yer adlarının hizalarında gösterilen Türkçe adlarla değiştirilmesi

  • 01 OCAK 1977

    İlk Gürcüce dergi olan Çveneburi yayımlandı.

  • 01 OCAK 1977

    Yayın hayatını devam ettiren Rumca gazete İho, 1977 yılında Harlambos Rombopulos tarafından kurulmuştur.

  • 07 KASIM 1982

    1982 Genel Anayasanın 42. Madde: Türkçeden başka hiçbir dil, eğitim ve öğretim kurumlarında Türk vatandaşlarına ana dilleri olarak okutulamaz ve öğretilemez.

  • 07 KASIM 1982

    1982 Anayasası’nın 3 maddesi: “Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür. Dili Türkçedir.

  • 22 NİSAN 1983

    Siyasi Partiler Kanunu, 81. maddesi: Türk dilinden veya kültüründen başka dil ve kültürleri korumak, geliştirmek veya yaymak yoluyla Türkiye Cumhuriyeti ülkesi üzerinde azınlıklar yaratarak millet bütünlüğünün bozulması amacını güdemezler ve bu yolda faaliyette bulunamazlar.

  • 22 EKİM 1983

     2932 sayılı Kanunun. 2. Maddesi: " Türk Devleti tarafından tanınmış bulunan devletlerin birinci resmî dilleri dışındaki herhangi bir dille düşüncelerin açıklanması, yayılması ve yayınlanması yasaktır. 

  • 04 NİSAN 1986

    İstanbul Latin Katolik Cemaati’nin ruhani reisliğine atanan Episkopos Antoine Marovitch, Flambeau’nun adını Présence olarak değiştirdi ve ilk sayısı yayımlandı.

  • 12 NİSAN 1991

    3713 sayılı  Terörle Mücadele Kanunu ile Türkçeden Başka Dillerde Yapılacak Yayınlar Hakkında Kanun yürürlükten kaldırıldı.

  • 13 NİSAN 1994

    Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanun kabul edilmiştir. Radyo ve televizyon yayınlarının Türkçe yapılmasına karar verilmiştir.

  • 09 AĞUSTOS 2002

    RTÜK Kanunda Değişikliğe göre, Türk vatandaşlarının günlük yaşamlarında geleneksel olarak kullandıkları farklı dil ve lehçelerde yayın yapılabilir.

  • 20 EYLÜL 2002

    Türk Vatandaşlarının Günlük Yaşamlarında Geleneksel Olarak Kullandıkları Farklı Dil ve Lehçelerin Öğrenilmesi Hakkında Yönetmelik kabul edildi.

  • 19 TEMMUZ 2003

    RTÜK Kanunu'nda özel radyo ve televizyon kuruluşlarınca da Türk vatandaşlarının günlük yaşamlarında geleneksel olarak kullandıkları farklı dil ve lehçelerde de yayın yapabilir" ibaresi eklenmiştir. 

  • 05 HAZİRAN 2004

    TRT beş farklı dilde (Çerkezce, Arapça, Boşnakça, Kırmançi ve Zazaca) yayına başladı.

  • 01 OCAK 2007

    2007-2008 Akademik Yılında Trakya Üniversitesi Balkan Dilleri ve Edebiyatları (Yunanca, Boşnakça ve Arnavutça) Bölümü açıldı.

  • 01 OCAK 2009

    TRT ŞEŞ yayına başladı.

  • 01 OCAK 2011

    2011-2012 Akademik Yılında Munzur Üniversitesi'nde (2016 öncesi adı Tunceli Üniversitesi) Zaza Dili ve Edebiyatı Bölümü açıldı.

  • 01 OCAK 2011

    2011-2012 Akademik Yılında Mardin Artuklu ve Bingöl Üniversitelerinde Kürt Dili ve Edebiyatı Bölümü açıldı.

  • 03 TEMMUZ 2011

    BingolUni 2012-2013 Akademik Yılında Bingöl Üniversitesi'nde Zaza Dili ve Edebiyatı Bölümü açıldı.

  • 20 MART 2012

    2012-2013 Eğitim Öğretim Yılında Yaşayan Diller ve Lehçeler kapsamında Kürtçe, Zazaca, Abhazca, Adigece, Lazca, Gürcüce seçmeli ders olarak müfredata girdi.

  • 06 HAZİRAN 2013

    SiirtUni Siirt Üniversitesi Rektörlüğüne bağlı olarak Yaşayan Diller Enstitüsü kuruldu.

  • 01 OCAK 2015

    TRT_Kurdi TRT Şeş'in ismi TRT Kurdî olarak değiştirildi.

  • 21 EKİM 2016

    MEB_YDL 2017-2018 Eğitim Öğretim Yılında Yaşayan Diller ve Lehçeler kapsamında Boşnakça ve Arnavutça seçmeli ders olarak müfredata girdi.